Yaşam Büfesinde “Kerteriz Defteri (4)”

Konu: Kendine Yorgunluk & Yaşam Rotasyonu

“…Her gün kendime bir şey katmak zorunda değilim. Bazen kendinle yetinmek de güzeldir…Bazen LAL sadece birlikte gülebilmektir..Kendimle uğraşmayı bırakıp kendimle yaşamaya başlamalıyım…”

Netdirekt Güz Sohbeti (16.10.2026)

  1. Bir süre sonra şeftali ağacı neden kurur ?
  2. Uzun yıllar aynı tarlaya domates dikersen neden verim düşer ?

Merhaba

On sekiz yıldan bu yana ilk defa hiç yazı yazmadığım, boş geçtiğim bir ayı yaşadığımın yeni farkına vardım; Ekim 2026 da bloguma hiç uğramamışım. Neden diye düşündüm ve…

Sağlıkla ilgili ciddi sıkıntılar yaşadık. Gecenin bir vaktinde eve ambulans çağırdık. Ertesi gün bir hastanenin acil servisinde üç saat geçirdik. Yeni hekim arayışlarına girdik. Tam bunları önemserken değerli dünürüm, can dostumuz ve dünya iyisi Mithat Bey (küçük oğlumun kayınbabası) sapasağlam görünürken yirmi gün içinde vefat etti. Benzer hastalığı birkaç sene önce yaşayıp üç ay gibi bir süreyi dinmeyen, dindirilemeyen ağrılarla geçirip de vefat eden yeğenim Aysun’u düşündüm. Azıcık da olsa Mithat beyin çekmediği(ni sandığımız) ve çektirmediği acılardan yoksun olarak vefat etmiş olmasıyla kendimizi teselli etsek de pek erken oldu bu ayrılışı.

Bu vesileyle bir kez daha rahmet diliyorum.

Bunların yarattığı “Kendine Yorgunluk” ile bir süre sessizliği yeğleyen MD ne yapmaya çalışıyor ?

Bir zamanlar Kırmızı Tulumlu Mustafa (KTM) idi ve Yaşam Büfesi (YB) önündeki üç evreli yarışlarını tamamlamış kırmızı tulumunu duvara asmıştı. Bugün beyaz gömleği ile Yaşam Gölü (YG) kenarında sırasını aşmadan beklerken elinde Kerteriz Defteri (KD) yaşanmışlıklarından torunları (BE@ID) için anlam damıtmaya çalışıyor.

YB den YG ne nasıl erişti, hangi yolları arşınladı, neleri aştı MD ?

KTM dan MD e evrilme sürecini LAL (Leave A Legacy / Bir miras/İz Bırakmak”) olarak tanımlıyor Mustafa. Bu süreci yakın alan bakış açısıyla “CINOS (Ciba>Novartis>Syngenta) Yılları (1985-2009)” olarak görse de, orta vadeli bakışta buna Enstitü Yılları (1970-85)nı da ekliyor MD; kim bilir belki de daha doğru olanı 1945-1970 e uzanan yılların tüm yaşanmışlıkları da bu yolun yapı taşlarıydı. Daha net olan, etkileri, katkıları daha belirgin olan CINOS yıllarında YB önündeki üç evreli yarışlarını tamamlarken kendini hep MAS1 (More And Smarter / Daha daha daha…nicelik ve nitelik artışı arayışı) içinde gördü KTM. Bu adımlar:

  1. YB önünde sıraya girmek (SSTC öğretileri ve prensipleriyle “İnanç”)
  2. YB önünde sırada kalmak (EDA2-3 İzleme Çalıştayları ile “İrade”) ve
  3. YB önündeki sırada ilerlemek (Liderlik ve Koçluk Çalıştayları ile “Tutku”)

…ve yıl 2009 olup da emekli olunca “Buraya kadar; artık yeter..” diye düşünüp kendini “MAS2 (Mustafa Artık Serbest)” görmesine rağmen KTM bir süre mesleki danışmanlık hevesleri yaşasa da “dibine ışık veren mum olmanın” inançlı baskısıyla bilişim sektöründe çıraklığa başladı (NKM: Netdirektli Koordinatör Mustafa). İster KTM olsun isterse beyaz gömlekli MD kendini hep müzmin bir çırak olarak gördü Mustafa. Bunu da Dr.A.Maslow’a atfedilen şu söze olan inancıyla yürekten yapıyor, gönüllü olarak haz ve huzur duyuyor:

“Yaşamda her gün eğitim; herkes öğretmen ve her birimiz sürekli öğrenciyiz”

Üstelik öğrenmeyi bir temel ihtiyaç olarak tanımlıyor. Bunu da S.Covey’in bir kitabındaki “Hayat kısa, öyleyse…” eğitici video filmindeki “4L” ye inancıyla güçlendiriyor. Bay Covey “Etkili İnsanların Sekizinci Alışkanlığı” isimli kitabının ekinde bir cd verir; bu cd de on kısa eğitici, öğretici, düşündürücü video vardır. Bunlardan biri de “Hayat kısa, öyleyse..” dir ve bu videodaki “4 Temel İhtiyaç” şu dört İngilizce sözcükle ortaya konmuştur:

  1. Live (Yaşamak)
  2. Love (Sevmek)
  3. Learn (Öğrenmek)
  4. Legacy (Miras > Leave A Legacy: Bir Miras Bırakmak)

Bugün YG kenarında sabırla, şükür ve şükranla sırasını aşmadan bekleyen MD için “L3” ve “L4” KD nin sayfalarını dolduran ya da anlam damıtma alanları açan inançları, tutkuları olmuştur MD nin. Yine de, tüm bu keyifli odaklanmalara rağmen MD yorgundur; kendine yorgundur. Bir zamanlar Mümin Sarıkaya‘nın “Ben yorgunum hayat…” sözlerini yazılarına eklediği görsellerde fon müziği gibi düşünmüş olsa da bu günlerdeki yorgunluğu bir başkadır: Kendine Yorgunluk

Her sabah tıraş olurken aynadaki yüzünü sevmiyor MD ve ne yaparsa bundan sıyrılıp daha neşeli daha gülümseyen bir yüze sahip olabilir ? diye düşünüyor.

Bu düşünceyle bugün YG kenarında biraz daha sakin durup bu kez göle değil, MD kendi yüzüne bakıyor. Söylediği iki ifade arasındaki önemli farkı anlamaya çalışıyor:

  • Yorgunum ve
  • Kendime yorgunum.

İkincisi MD i daha çok düşündürüyor. Çünkü bu söz bedeninin yorulmasından ziyade, yıllardır taşıdığı Mustafa olma biçimlerinden yorulmuş olabileceğini düşündürüyor. Önce

1. Kendine yorgunluk ne demek?

Bu soruya yanıt ararken, kendine yorgunluğu, insanın başkalarından değil, kendi içindeki sürekli çalışan düzenden yorulması olarak kabul ediyor. Örneğin:

  • Her şeyi sorgulamak.
  • Her yaşanmışlıktan bir anlam çıkarmaya çalışmak.
  • Her davranışını değerlendirmek.
  • Kendine sürekli yeni bir kerteriz belirlemek.
  • Geçmişteki Mustafa’larla bugünkü MD’yi karşılaştırmak.
  • Hatta neşeli olmayı bile kendine bir görev haline getirmek !

Acaba MD, artık neşeli olmayı da başarması gereken bir proje haline mi getirdi ? MAS1’de More And Smarter, MAS2’de Mustafa Artık Serbest…ve Şimdi SAS: Simpler And Sincerer (Daha Sade ve Daha Anlamlı Yaşamak). Burada SAS’ın da bir performans beklentisine dönüşmesini mümkün görünce insan bazen kendini geliştirmekten değil, kendini sürekli geliştirmeye çalışmaktan yoruluyor.

2. MD nasıl sıyrılabilir?

Bence çözüm daha fazla çaba göstermek değil, bazı çabaları bırakmak. Örneğin, bir süre anlam damıtmamak (söylemek kolay ama kendine dur diyebilmek zor). Her yaşanmışlığın bir öğretiye, her sohbetin bir Kerteriz Defteri sayfasına dönüşmesi gerekmiyor. Bazı anlar yalnızca yaşanmalı… Güzel sözler ama bunlar MD i teselli etmiyor. Belki de en önemlisi başarmak yerine keyif almak.. Havanın izin verdiği hemen her fırsatta Nezuş Babaanne (NB) ile birlikte Aktur Rotasındaki yürüyüşün ortasında Sakız Adası’na bakarak verdiği “Teneffüs Molası”nda 600 adımın kaç metre ettiğini hesaplamak değil, o adımlarda denizin nasıl koktuğunu düşünmek; hatta düşünmekten öte hissetmek olmalı yürüyüşün hedefi…Ve İlişkilerde öğretmenliği biraz bırakmak; torunlarıyla konuşurken onlara bir şey bırakmak zorunda olmadan, onların anlattıklarından keyif almak. Bazen LAL, sadece birlikte gülmektir. Çocukça meraka izin vermek…Küstüm otunu seyretmek, sarı çiçeğe soru sormak, bir müziği anlamaya çalışmadan dinlemek. Her şeyin bir anlamı olmak zorunda değil…

3. Gülümseyen MD nasıl bir MD olabilir?

Keşke MD yüzünde özlemini duyduğu gülümsemeyi bir hedef değil, bir sonuç olarak görebilse…Neşeli görünmeye çalışmak yerine, neşelenmesine fırsat yaratsa.

Eski alışkanlık  Yeni izin

Düşünmek   > Hissetmek

Öğretmek     > Paylaşmak

Anlam aramak     > Anı yaşamak

MD’nin “Baykuş” kimliğinden vazgeçmesine gerek yok. Ama her zaman bilge baykuş olmak zorunda da değil. Arada bir serçe gibi ötmesi, hatta sebepsizce gülmesi mümkün olsun ! dese de zerduş…

4. Kerteriz Defteri’ne yeni bir sayfa: Kendime Yorgunluk (YG kenarında MD nin İçsesi)

Konu / Tanım: Kendine yorgunluk, insanın kendisiyle sürekli hesaplaşmaktan, kendisine sürekli görev yüklemekten yorulması olabilir.

Yaşanmışlık: MAS1’de başardım, MAS2’de paylaştım. SAS’ta sadeleşmeye çalışıyorum. Acaba şimdi de sadeleşmeyi başarmaya çalışırken mi yoruluyorum?

LAL yolunda anlamı : Torunlarıma yalnızca nasıl çalışılacağını, nasıl başarılacağını değil; nasıl yaşanacağını ve nasıl gülüneceğini de göstermek (ki gerek yok benden çok iyi biliyorlar; yapıyorlar…MD bunu kendine göstermeli en azından her sabah tıraş olurken aynada)

Tek cümlelik kerteriz : Kendimle uğraşmayı biraz bırakıp kendimle yaşamaya başlamalıyım.

Musto Dede’nin Sözü : “Her gün kendime bir şey katmak zorunda değilim. Bazen kendimle yetinmenin de güzel olduğunu anlamak gerekiyor.”

Yaşam Gölü Kenarında: Bugün göle bakacağım. Bir anlam çıkarmaya çalışmadan; belki yalnızca gülümseyeceğim.

Yazının sonlarına yaklaşırken MD nin içsesinde birkaç soru yankılanıyor:

  • Kendinden hangi nedenle yorulmuş olabilir?
  • Kendini sürekli sorgulamaktan ve düşünmekten mi?
  • Geçmişteki Mustafa’ların yükünü hâlâ taşımaktan mı?
  • Artık eskisi kadar üretemediğini, yapamadığını hissetmekten mi?
  • YG kenarında beklerken hayatın neşesinden biraz uzaklaşmaktan mı?
  • Yoksa bunların hiçbirinden değil; kendisini artık eskisi kadar tanıyamamaktan mı?

Gel de çık işin içinden ! İşte bu sorulara dur diyememekten yorgun bence MD: Gerçekten süregelen bir bedensel yorgunluk varsa onu yalnızca ruhsal bir mesele olarak yorumlamamak gerekir ki aslında bu belki de sığınılacak en güçlü liman: Gelen kanın ancak yarısından azını bedene yollayabiliyorsa yorgun kalp; kapak değiştiremedik gel pil takalım diyorsa Bay Kaya; ne yapsın yürek kendine yorgun olmaktan gayrı…

Yapabilse keşke ve MD, LAL yolunda torunlarına iz bırakmaya çalışırken, kendisine de biraz yaşam sevinci bırakmayı ihmal etmese…Çünkü artık yeni bir MAS veya SAS projesine ihtiyacı yok. Belki de yeni bir dönem başlıyor: MD nin Keyif Devri (Güldürme beni içsesim)

Şeftali ağacı uzun yıllar dibine dökülen yaprakları çürüdükten bir süre sonra toksik olur ve ağaç kurur. Uzun yıllar aynı tarlaya domates dikilirse toprakta biriken domatese özgün maddeler sonraki yıllarda domatesi verimsiz kılar.

Çözüm: Rotasyon, bitki nöbetleşmesi

Belki MD de benzer bir eylem yapmalı örneğin rutinlerinden ortam değişikliği gibi ama yapamaz ; çünkü 61 yıldır MD ve NB hep aynı ortamda yan yana durdular oturdular. Örneğin NB yerli dizileri izler Tv de MD Netflix’te aksiyon filmleri; evlerinde birden fazla büyük Tv var ama MD salonda yan yana laptopta Netflix izliyor kulaklıkla… Şimdi yan odaya geçemez ki MD çünkü 80+ da tepki ya da ayrılık özlemi gibi algılanır. Ne dersiniz 61 yılın kümülatif etkisi mi ?

Öte yandan;

1.Tepki olarak görmesi çünkü çok duygusal ve fazla kırılgan NB

2.Eskiden beri böyleydi; şimdi daha fazla, özellikle mutfak ve yemek üretimi beraberliğinde MD nin artan çıraklık katkılarıyla

Acaba iki ayrı dinamik üst üste gelmiş midir ? > NB nin hassasiyeti ve MD’nin kendini sınırlaması… NB’nin tepkisinden çekinmesi, onunla birlikte olmaktan yorulduğu anlamına gelmiyor. Ama burada farkına varmadan şöyle bir düzen oluşmuş olabilir:

  • NB üzülmesin diye MD kendi tercihlerini sınırlıyor (aslında tercihlerinin ne olduğunu bile bilmiyor MD).
  • MD kendi tercihlerini sınırladıkça kişisel alanı daralıyor.
  • Kişisel alan daraldıkça aynı ortamın tekrarı artıyor.
  • Tekrar arttıkça MD kendine yorgunluk hissediyor.

Bu bir suçlama değil. 61 yıllık birlikteliğin içinde gelişmiş bir denge arayışı varsa bile farkında değil MD…

Eskiden televizyon karşısında iki ayrı dünyadaydı MD ve NB… Şimdi mutfakta ve yemek üretiminde daha fazla birlikteler ve MD nin çıraklık katkısı arttı…Bunu olumlu buluyor MD.. Çünkü MD’nin yalnızca anlatan, öğreten, değerlendiren kişi olmaktan çıkıp öğrenen ve katkı sunan kişi olması SAS’a çok uygun…Ancak çıraklığın da bir mesaisi var!..NB nin mutfak düzenine uyum sağlamak, onun yöntemleriyle çalışmak, katkı sunmak derken yeni bir sorumluluk alanı mı doğmuş oldu ?…Acaba MD’nin dinlenme alanı, farkında olmadan çalışma alanına mı dönüştü ? Ayrılık değil, farklılaşma yaratbilir mi ?

Küçük bir deneme yeterli:

  • Haftada birkaç kez kendine ait 30-45 dakikalık bir zaman ayırmalı;
  • Mutfakta her işe katılmak yerine bazen yalnızca keyif için bulunmalı (yapamaz);
  • Birlikte yapılan işlerde sonuçtan çok sohbetin ve paylaşımın tadını çıkarmak (ki bunun için MD sessizliğini aşıp konuşmalı…)
  • Bazen aynı odada bulunmadan da birbirinizin varlığını hissetmek ( bu her zaman hissettiğimiz ise de yeterli değil);

Bunlar NB’e karşı mesafe değil, MD’nin kendi yaşamına açtığı küçük pencereler.

4. Kerteriz Defteri’ne yeni bir kavram: Yaşam Rotasyonu: Kendine Yorgunluğun Panzehiri

Tarımda; aynı toprağı sürekli aynı ürünle yormamak. İnsanda; aynı alışkanlıkları, aynı ortamları ve aynı zihinsel uğraşları sürekli tekrarlamamak.

MD’nin kerterizi: Birlikteliği bozmadan farklılaşmak; kendinden vazgeçmeden paylaşmak.

Musto Dede’nin Sözü: “Toprağın da insanın da zaman zaman ürün değiştirmeye, bazen de nadasa ihtiyacı vardır.”

…ve MD kendini sorguluyor: Mutfakta NB’nin yanında çıraklık yaparken MD kendisini nasıl hissediyor?

  • NB’e yardımcı olmaktan ve birlikte üretmekten mutlu.
  • Faydalı olduğunu hissediyor ama zaman zaman görev ve sorumluluk altında kalıyor (hele bir de asli görevi olmadığını hissettiği katkılarda eleştiri alınca…)
  • Nezuş’un yaşamına katılmakla kendi yaşam alanını daraltmak arasında sıkışıyor.
  • Bunların hiçbiri; mutfakta bile zihni başka konularla meşgul ve bu da sessizlik sürecini hem arttırıyor hem de baskı yaratıyor.

Birden fazlası da olabilir. MD gerçekten NB ile birlikte yaşamaktan mı yoruluyor, yoksa 61 yıllık birlikteliğin içinde kendisine ait farklı bir yaşam ritmi oluşturamamaktan mı?

İkisi de değil; kendi içsesiyle yaptığı tartışmalardan yorgun; MD kendine yorgun.. Ve şu çok önemli; bu yorgunluk yeni başladı, sürekli hale geldi ve keyif alamama, isteksizlik ve enerji kaybı eşlik ediyor ki bunu yalnızca yaşam rutiniyle açıklamamak gerek; kalp durumu ve kullandığın yeni ilaçlara rağmen kırmızı şişeye daha çok ihtiyaç duyması… Kendine yorgunluğun kök sebepleri… MD’nin ihtiyacı yeni bir hayat değil, mevcut hayatında yeni bir nefes olabilir ki en büyük destekçisi C13 (MD de dahil ve baş rollerde NB…) ve bunu yapamıyorsa bu MD nin beceriksizliği..

...Ve Abidin sağ olsaydı bu görseli “Mutluluğun Resmi” olarak kabul ederdi bence; tek eksiği “MD nin Gülümsemesi” ve bir de fazlalığı var bu eskizin… Prof.HEC diyor ki “O fazlalığı bu saatten sonra mucize gibi bekleme, bu saatten önceden bir sürpriz olarak ara”

YG kenarında elinde KD torunlarına (EB@ID+) anlam damıtmaya çalışan MD